Teknoloji Kurucuları Neden Bir Yandan da Sığınak İnşa Ediyor?

Bu bir Felaket #1

Geleceği şekillendirmeye çalışmak oldukça epey stresli bir iş. Hepimiz için!

Bir taraftan yapay zeka gelişmelerini yakalamaya çalışıyoruz, bir taraftan değişen dünyaya ayak uydurmaya çalışıyoruz, bir taraftan da en değerli zamanımızı hangi teknolojilere yatırım yapmamız gerekir diye kendimizi oradan oraya sürüklenirken buluyoruz.

Sonra bir duyuyoruz ki, teknolojiye yön veren teknoloji dahileri ardı ardına sığınaklar yaptırıyor.

Ne olur ne olmaz.

Benim birkaç sorum var.

Hatta konu ile ilgili epeyce sorum var.

Önce kim, ne yaptırıyor bu sığınakları, ona bakalım.

Mark Zuckerberg ile başlayalım.

WIRED dergisine göre Zuckerberg’ün Hawaii’deki devasa mülkünün planlarında, kendine ait yaşam alanı ve acil çıkışı bulunan bir yer altı sığınağı da var.

Zuckerberg ise bunun aslında bir fırtına sığınağı olduğunu söylüyor.

Yani bildiğimiz bodrum katı.

Sonra Peter Thiel var. PayPal’ın kurucularından. Yeni Zelanda’da, sığınağı andıran, gözlerden uzak ve oldukça lüks bir yapı yaptırmak istemiş ancak yerel yönetim 2022’de projeye izin vermemiş.

Bir de okuduklarım arasında OpenAI CEO’su Sam Altman var.

Altman daha önce acil durum hazırlıkları hakkında konuşmuş. Hatta işler gerçekten sarpa sararsa Peter Thiel ile Yeni Zelanda’ya kaçmak üzerine anlaştıklarından da söz etmiş. Daha sonra çiftliğinin dışarıdan destek almadan çalışabilecek şekilde donatıldığını açıklamış.

Bir de denizaltısı olmadığını özellikle belirtmiş.

Bunu okuyunca kendi kendime sormadan edemedim: Neden bir denizaltı da almıyor ki?

Reddit’in kurucularından Steve Huffman ise biraz farklı bir yol seçmiş. The New Yorker dergisine verdiği röportajda, lazerle göz ameliyatı olmasının nedenlerinden birinin olası bir felakette hayatta kalma şansını artırmak olduğunu anlatmış.

Acil durum planlamasına bu kadar ciddi yaklaşmak da başka bir seviye gibi geldi bana.

Elbette bunlar birbirinden oldukça farklı örnekler. Fırtına sığınağı yaptırmak illa dünyanın sonuna hazırlanmak anlamına gelmiyor. Yapılmasına izin verilmemiş bir yapı, tamamlanmış bir sığınak sayılmaz. Acil durumlara hazırlanmak da birilerinin dünyanın sonuyla ilgili gizli bilgilere sahip olduğunu göstermiyor. Yani umarım göstermiyordur.

Yine de bütün bu hikayelerde ortak bir ilgi var gibi görünüyor.

Bir kaçış planına sahip olmak.

Benim ilgimi kısım da tam burası.

Güzel günler göreceğiz çocuklar diyorduk. Nereden çıktı bu acil çıkışlar ne tarafta sorusu?

Buradaki tezat bana çok ilginç geliyor.

Teknolojik ilerlemeyle en çok özdeşleşen insanlardan bazıları, işler gerçekten ters giderse ne yapacaklarını da ciddi ciddi düşünüyor.

Haksızlar mı?

Pek sayılmaz.

Gelecek için heyecanlanırken bir taraftan da endişe duymak mümkün. Hatta bir sistemi ne kadar iyi tanıyorsanız, nerelerde arıza çıkarabileceğini de o kadar iyi biliyor olabilirsiniz.

Acil durum planı yapan birini eleştirecek de değilim.

Zaten acil durum koordinasyonuyla ilgilenen biri olarak bunu yapmam biraz tuhaf kaçardı.

Ama sığınak fikrinde beni düşündüren bir şey var.

Çünkü sığınak çok belirli bir sorunu çözüyor.

Size gidebileceğiniz güvenli bir yer sağlıyor.

Peki, dışarıdaki yanı başımızdaki sorunu ne yapıyoruz?

Tebrikler, hayatta kaldınız. Peki, şimdi ne olacak?

Diyelim ki korkulan oldu.

Siz de son derece iyi donatılmış sığınağınıza yerleştiniz.

Yiyeceğiniz var. Suyunuz var. Elektriğiniz var. Belki son teknoloji bir güvenlik sisteminiz bile var.

Harika.

Şimdi?

Dış dünyadan bağımsız olarak ne kadar süre yaşayabilirsiniz?

Sistemin bakımını kim yapacak?

Bir şey bozulursa ne olacak?

Erzak azalırsa?

Ve belki de en önemlisi, yardıma ihtiyacınız olduğunda kimi arayacaksınız?

Acil durum koordinasyonunda öğrendiğiniz şeylerden biri şu: Elinizde kaynak olması, o kaynakları kullanabilecek bir düzeniniz olduğu anlamına gelmiyor.

Ekipmanınız olabilir. Prosedürleriniz olabilir. Çok deneyimli insanlarınız ve özenle hazırlanmış planlarınız olabilir.

Sonra beklenmedik bir şey olur ve bir bakarsınız asıl sorun kaynak eksikliği değilmiş.

Kararı kimin vereceği belli değilmiş.

Ya da iki kişi birden kararı kendisinin vereceğini düşünüyormuş.

Ya da gerekli bilgi, ihtiyacı olan kişiye ulaşmamış.

Belki de bütün plan, yirmi dakika önce çalışmayı bırakmış bir sisteme bağlıymış.

Tanıdık geldi mi?

Büyüyen bir şirkette çalıştıysanız ya da acil durum yönetimiyle ilgilendiyseniz muhtemelen bunların hepsi başınıza gelmiştir.

Yedek planınızın olmasıyla dayanıklı bir sistem kurmanız aynı şey değil!

Organizasyonların birkaç kişiye ne kadar bağımlı hale gelebildiğini çok gördüm.

O kişi yerindeyken her şey yolunda.

Ta ki bir gün yerinde olmayana kadar.

İşte o zaman anlaşılıyor ki organizasyonların acil durum planı, aslında birinin cep telefonu numarasından ibaretmiş.

Mümkünse tatile çıkmamış birinin. Gerçi teknoloji sektöründe çalışıyorsanız iyi haber şu: Kimse gerçekten tatilde değil. Herkes her an yeni bir görev için hazır! Maalesef.

Dayanıklılıktan bazen satın alınabilecek bir şeymiş gibi söz ediyoruz.

Yeni bir yazılım. Yeni bir araç. Bir güvenlik katmanı daha.

Bunların gerekli olduğu durumlar elbette var.

Ama dayanıklılık çok daha az gösterişli şeylere de bağlı.

Birbirine güvenen insanlar. Doğru beyanlar. Eğitimli insanlar. Kimin neden sorumlu olduğunu bilen ekipler. Gerektiğinde doğru yere ulaşan bilgi. Her zamanki karar verici ortada yokken de alınabilen kararlar.

Bahsettiklerimin yer altında bulunan kaçış tünelleri kadar heyecan verici olmadığının farkındayım.

Peki, hepimiz sığınak mı yaptıralım?

Ben sığınaklara karşı değilim.

Hatta bayılırım!

Sınırsız bütçem olsa muhtemelen benim de oldukça iddialı bir sığınağım olurdu.

Ama benim asıl merak ettiğim, hazırlığın arkasındaki düşünce biçimi.

Bir kriz ihtimalini gördüğümüzde ilk refleksimiz kendimize güvenli bir yer bulmak mı oluyor?

Yoksa çevremizdeki insanları ve içinde yaşadığımız sistemleri nasıl daha güvenli hâle getirebileceğimizi de düşünüyor muyuz?

İdeal olan elbette ikisini birden yapmak.

Ama ikincisi çok daha zor.

Çünkü işin içine başka insanlar giriyor.

Ve başka insanların insan olmak gibi sinir bozucu bir huyu var.

Onları bir yazılım gibi kuramıyorsunuz. Güncelleyemiyorsunuz. Bodrum katında yedeklerini saklayamıyorsunuz.

Konuşmanız gerekiyor. Güvenmeniz gerekiyor. Bazen anlaşamıyorsunuz.

Sonra da her şey ters giderken bir şekilde birlikte karar almanız bekleniyor.

Gelelim yeniden geleceğimizi inşa eden insanlara.

Bir milyarderin sığınak yaptırmak istemesiyle özel olarak ilgilenmiyorum. Kendi bileceği iş.

Beni daha çok, bu hazırlıkların bize onların gelecekte nelerin ters gidebileceğini düşündükleri hakkında ne söylediği ilgilendiriyor.

Çünkü geleceği şekillendirebilecek kadar etkili bir konumdaysanız, sorumluluğunuzun sonuçlardan kaçabileceğiniz rahat bir yer hazırlamakla sınırlı olmaması gerektiğine inanıyorum.

Ve benim aklıma takılan soru şu:

Acaba çalışmayan sistemleri nasıl düzelteceğimizi düşünmekten çok, o sistemler çöktüğünde nereye kaçacağımızı mı planlıyoruz?

Bu bir felaket! serisine hoş geldiniz.

Sanırım konuşacak çok şeyimiz olacak.

Maalesef!


Kaynaklar


Bir yanıt yazın

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.